UMzantsi Afrika uphinde walwa nokuthintela izinto zikaNelson Mandela ukuba zingathengiswa eMelika. Urhulumente ubhenele kwiNkundla yoMgaqo-siseko, inyathelo lamva nje kwidabi elisemthethweni elithathe iminyaka eliqela.
Embindini wetyala kukho izinto ezingama-29 ezinxulumene nomongameli waseMzantsi Afrika wangaphambili. Phakathi kwazo kukho ikhadi lakhe lesazisi, iihempe zakhe ezininzi ezidumileyo, imibhalo, isixhobo sokuva, kunye nesitshixo esivezwe njengesisele sakhe eRobben Island, apho uMandela wachitha khona uninzi lweminyaka yakhe engama-27 entolongweni. Ezinye zezinto zikwayizipho ezifunyenwe kwiinkokheli zamanye amazwe, kuquka uBarack Obama noBill Clinton.
EPitoli, ezi zinto azinakuthathwa njengezikhumbuzo nje zosapho. I-Arhente yeZixhobo zeLifa leMveli yaseMzantsi Afrika (i-SAHRA), iMyuziyam yaseRobben Island, kunye neSebe leMidlalo, ubuGcisa neNkcubeko zikholelwa ukuba ziyinxalenye yembali yelizwe kwaye ukuthunyelwa kwazo kwamanye amazwe kufuneka kulawulwe yimithetho yokukhuselwa kwelifa lemveli.
Kwelinye icala, uMakaziwe Mandela, intombi enkulu kaNelson Mandela, ukhusela ilungelo lakhe lokuthengisa impahla ayizuze kuyise. Olu thengiso lucetywayo lujolise, ngokukodwa, ekuxhaseni ukwakhiwa kwegadi yesikhumbuzo eQunu, kwiphondo laseMpuma Koloni, apho umongameli wangaphambili angcwatyelwe khona.
Ukungavisisani akunto intsha. Ukuthengiswa kwabhengezwa kwasekuqaleni kowama-2021 ngaphambi kokuba kumiswe ngo-2022 emva kweenkqubo zomthetho ezaqalwa ziigunya zaseMzantsi Afrika. Emva kwesigwebo esixhasa ukuthengiswa, ityala laqhubeka phambi kweenkundla eziphakamileyo. NgoJanuwari 2026, iNkundla ePhakamileyo yeziBheno yazigatya izichaso zeSAHRA.
Olu bhengezo lutsha kwiNkundla yoMgaqo-siseko lubuyisela phambili ilungelo losapho lokulahla impahla yomntu oye waba luphawu lwesizwe. Kwabasemagunyeni baseMzantsi Afrika, izinto ezithile ezinxulumene noMandela ngoku zidlula ummandla wosapho kwaye ziwela phantsi kolawulo lwenkumbulo yoluntu.
Isigqibo seNkundla yoMgaqo-siseko ngoko ke sasinokugqiba kungekuphela nje ngesiphelo sezi zinto, kodwa nangombuzo obanzi malunga nokukhuselwa kwelifa lembali laseMzantsi Afrika.
Yolande Bazié
Funda ngakumbi ngeNdaba zaseAfrika
Bhalisa ukuze ufumane izithuba zamva zithunyelwe kwi-imeyile yakho.






