Afrika Selatan: Pretoria kembali ke mahkamah untuk menyelamatkan kenangan Mandela

Afrika Selatan sekali lagi berjuang untuk menghalang barang-barang milik Nelson Mandela daripada dilelong di Amerika Syarikat. Kerajaan telah merayu kepada Mahkamah Perlembagaan, langkah terbaharu dalam pertempuran undang-undang yang telah berlangsung selama beberapa tahun.

Inti pati kes ini adalah 29 barang yang dikaitkan dengan bekas presiden Afrika Selatan itu. Antaranya ialah kad pengenalannya, beberapa baju terkenalnya, tulisan, alat bantu pendengaran dan kunci yang dikemukakan sebagai milik selnya di Pulau Robben, tempat Mandela menghabiskan sebahagian besar daripada 27 tahun penjaranya. Sebahagian daripada barang tersebut juga merupakan hadiah yang diterima daripada pemimpin asing, termasuk Barack Obama dan Bill Clinton.

Bagi Pretoria, barang-barang ini tidak boleh dianggap sebagai kenang-kenangan keluarga semata-mata. Agensi Sumber Warisan Afrika Selatan (SAHRA), Muzium Pulau Robben dan Jabatan Sukan, Seni dan Budaya percaya bahawa ia adalah sebahagian daripada sejarah negara dan eksportnya mesti tertakluk kepada peraturan perlindungan warisan.

Di pihak yang lain, Makaziwe Mandela, anak perempuan sulung Nelson Mandela, mempertahankan haknya untuk melupuskan aset yang diwarisi daripada bapanya. Cadangan penjualan itu bertujuan, khususnya, untuk membiayai pembinaan taman peringatan di Qunu, di wilayah Eastern Cape, tempat bekas presiden itu dikebumikan.

Kebuntuan itu bukanlah sesuatu yang baharu. Jualan itu diumumkan seawal tahun 2021 sebelum digantung pada tahun 2022 susulan prosiding undang-undang yang dimulakan oleh pihak berkuasa Afrika Selatan. Selepas keputusan yang memihak kepada penjualan itu, kes itu diteruskan di mahkamah yang lebih tinggi. Pada Januari 2026, Mahkamah Agung Rayuan menolak bantahan SAHRA.

Rujukan baharu ini kepada Mahkamah Perlembagaan sekali gus mengembalikan hak sesebuah keluarga untuk melupuskan harta peribadi seseorang tokoh yang telah menjadi simbol negara. Bagi pihak berkuasa Afrika Selatan, objek tertentu yang dikaitkan dengan Mandela kini melangkaui lingkungan keluarga dan berada dalam lingkungan ingatan kolektif.

Oleh itu, keputusan Mahkamah Perlembagaan bukan sahaja dapat menentukan nasib objek-objek ini, tetapi juga persoalan yang lebih luas tentang perlindungan warisan sejarah Afrika Selatan.

Yolande Bazié