- अनेक दशकांपासून, जगाच्या नकाशांनी आफ्रिकेच्या आकाराबद्दल एक दिशाभूल करणारे चित्र सादर केले आहे. संयुक्त राष्ट्रांनी नुकताच या बदलाचा मार्ग मोकळा केला आहे. शुक्रवार, ४ सप्टेंबर रोजी, आमसभेने आफ्रिकन युनियनच्या वतीने टोगोने प्रायोजित केलेला एक ठराव संमत केला, ज्यानुसार खंडांचा खरा आकार अधिक अचूकपणे दर्शविणाऱ्या नकाशांना प्रोत्साहन दिले जाईल.
'नकाशा दुरुस्त करा' असे नाव असलेल्या या मसुद्याच्या बाजूने १६४ मते पडली. अमेरिकेने विरोधात मतदान केले, तर सहा देशांनी मतदानात भाग घेतला नाही.
या वादाच्या केंद्रस्थानी १६ व्या शतकापासून वापरले जाणारे मर्केटर प्रक्षेपण आहे. मूळतः नौकानयनासाठी तयार केलेले हे प्रक्षेपण, विषुववृत्तापासून दूर असलेले प्रदेश दृष्यदृष्ट्या मोठे दाखवते आणि त्याच्या जवळचे प्रदेश लहान दाखवते. त्यामुळे आफ्रिका प्रत्यक्षात आहे त्यापेक्षा खूपच कमी भव्य दिसतो.
आफ्रिका खंडाचे क्षेत्रफळ ३० दशलक्ष चौरस किलोमीटरपेक्षा जास्त आहे. याउलट, नकाशांवर अनेकदा आफ्रिकेइतकाच मोठा दाखवला जाणारा ग्रीनलँड, प्रत्यक्षात सुमारे चौदा पटीने लहान आहे.
त्यामुळे हा ठराव तथाकथित "समान-क्षेत्रफळ" प्रक्षेपणांच्या वापरास प्रोत्साहन देतो, जे जगाच्या विविध प्रदेशांचे सापेक्ष आकार अधिक चांगल्या प्रकारे दर्शवू शकतात. "इक्वल अर्थ" प्रक्षेपण हे ठळकपणे मांडलेल्या मॉडेल्सपैकी एक आहे.
टोगो आणि आफ्रिकन युनियनसाठी हा मुद्दा केवळ तांत्रिक नाही. नकाशा लोकांच्या जगाविषयीच्या धारणांना आकार देण्यास मदत करतो. त्यामुळे, या प्रतिमा सुधारण्याचा अर्थ शालेय साहित्य, नकाशासंग्रह आणि काही डिजिटल साधनांमध्ये दीर्घकाळापासून संकुचित राहिलेल्या आफ्रिकेच्या प्रतिमेत सुधारणा करणे असाही होतो.
या मतदानामुळे, आफ्रिकेला भूगोल, शिक्षण आणि जगात या खंडाचे प्रतिनिधित्व कसे केले जाते, यांसारख्या मुद्द्यांना स्पर्श करणाऱ्या एका मागणीसाठी प्रचंड आंतरराष्ट्रीय पाठिंबा मिळाला आहे.
योलांडे बाझी
आफ्रिका बातम्यांबद्दल अधिक जाणून घ्या
तुमच्या ईमेलवर नवीन पोस्ट मिळविण्यासाठी सब्सक्राइब करा.
